Giải thích bằng ngôn ngữ dễ hiểu các thuật ngữ tài chính cá nhân ở Mỹ. Mỗi mục đều có ví dụ, các thuật ngữ liên quan và liên kết đến nguồn chính thức.
Không có thuật ngữ nào khớp với tìm kiếm của quý vị. Hãy thử từ ngắn hơn hoặc chọn tất cả danh mục.
B
- Bậc thuế (Tax bracket)
Một khoảng thu nhập chịu thuế bị đánh thuế ở một mức thuế suất; Mỹ có bảy bậc thuế liên bang, từ 10% đến 37%.
- Bản công bố đóng giao dịch (Closing Disclosure)
Biểu mẫu năm trang cho thấy điều khoản vay mua nhà và chi phí đóng giao dịch cuối cùng, mà quý vị phải nhận ít nhất ba ngày làm việc trước khi đóng giao dịch.
- Bản quyền tác giả (Copyright)
Quyền hợp pháp của người tạo ra một tác phẩm nguyên gốc, như video, bài hát, ảnh hoặc văn bản, được kiểm soát việc sao chép và sử dụng; quyền này có ngay khi tác phẩm được định hình.
- Bản ước tính khoản vay (Loan Estimate)
Biểu mẫu ba trang tiêu chuẩn mà bên cho vay mua nhà phải đưa cho quý vị trong vòng ba ngày làm việc sau khi nộp đơn, cho thấy điều khoản và chi phí chính của khoản vay.
- Báo cáo tín dụng (Credit report)
Hồ sơ về các tài khoản tín dụng và lịch sử thanh toán của quý vị do các công ty báo cáo tín dụng lưu giữ, dùng để tính điểm tín dụng.
- Bảo hiểm nhà (Homeowners insurance)
Hợp đồng bảo hiểm chi trả thiệt hại cho căn nhà và đồ đạc của quý vị cùng trách nhiệm của quý vị với người khác, theo các giới hạn và loại trừ.
- Bảo hiểm nhân thọ có kỳ hạn (Term life insurance)
Bảo hiểm nhân thọ trả một số tiền cố định cho người thụ hưởng nếu quý vị qua đời trong một thời gian nhất định, như 20 hoặc 30 năm.
- Bảo hiểm thế chấp tư nhân (Private mortgage insurance, PMI)
Bảo hiểm bảo vệ bên cho vay, không phải quý vị, thường bắt buộc trên khoản vay thông thường khi quý vị đặt cọc dưới 20%.
- Bảo hiểm tiền gửi FDIC (FDIC insurance)
Sự bảo vệ của liên bang cho tiền gửi tại các ngân hàng được bảo hiểm, mức tiêu chuẩn $250,000 cho mỗi người gửi, mỗi ngân hàng, mỗi loại quyền sở hữu.
- Bảo hiểm tiếp tục COBRA (COBRA continuation coverage)
Quyền theo luật liên bang được giữ kế hoạch sức khỏe nhóm của chủ lao động trong thời gian có hạn sau khi nghỉ việc hoặc các sự kiện khác, thường phải trả toàn bộ chi phí.
C
- Chi phí đóng giao dịch (Closing costs)
Các khoản phí trả khi hoàn tất khoản vay mua nhà, như phí bên cho vay, thẩm định giá, bảo hiểm quyền sở hữu, phí ghi nhận và các khoản trả trước.
- Chứng chỉ tiền gửi (Certificate of deposit, CD)
Khoản tiền gửi tiết kiệm trả lãi suất cố định nếu quý vị để tiền ở ngân hàng đủ một kỳ hạn, như 6 tháng hoặc 5 năm.
- Chứng khoán Kho bạc (Treasury securities)
Nợ do chính phủ Mỹ phát hành, như tín phiếu, trái phiếu kỳ hạn trung, trái phiếu dài hạn và TIPS, được bảo chứng bằng niềm tin và tín dụng đầy đủ của Hoa Kỳ.
- Chuyển đổi sang Roth (Roth conversion)
Chuyển tiền từ IRA truyền thống hoặc kế hoạch trước thuế sang tài khoản Roth và trả thuế thu nhập trên số tiền đó ngay bây giờ.
- Chuyển khoản ACH (ACH transfer)
Khoản thanh toán điện tử từ ngân hàng này sang ngân hàng khác qua mạng lưới Automated Clearing House, dùng cho trả lương, thanh toán hóa đơn và chuyển tiền.
- Chuyển khoản ngân hàng nhanh (Wire transfer)
Chuyển tiền điện tử nhanh giữa các ngân hàng, thường dùng cho các khoản thanh toán lớn hoặc khẩn cấp như đóng giao dịch mua nhà.
- Chuyển số dư thẻ (Balance transfer)
Chuyển khoản nợ từ thẻ tín dụng này sang thẻ khác, thường để hưởng lãi suất khuyến mãi thấp hơn, thường phải trả phí.
- Cổ phiếu (Stock)
Một phần sở hữu trong công ty; giá tăng và giảm theo triển vọng của công ty và thị trường.
- Cổ tức (Dividend)
Khoản tiền công ty hoặc quỹ trả cho cổ đông, thường bằng tiền mặt, từ lợi nhuận hoặc thu nhập của mình.
- Công khai liên kết tiếp thị (Affiliate link disclosure)
Nếu quý vị nhận hoa hồng khi người khác mua hàng qua liên kết của mình, FTC yêu cầu quý vị nói rõ điều đó ở gần liên kết hoặc lời giới thiệu.
- Công khai quan hệ khi quảng bá (Endorsement disclosure)
Theo hướng dẫn của FTC, người có ảnh hưởng (influencer) phải công khai rõ ràng ngay trong bài đăng hoặc video khi nhãn hàng trả tiền, tặng sản phẩm miễn phí hoặc có mối liên hệ khác với họ.
- Công ty trách nhiệm hữu hạn (Limited liability company, LLC)
Cấu trúc doanh nghiệp thành lập theo luật tiểu bang có thể bảo vệ tài sản cá nhân của chủ khỏi nợ kinh doanh, với cách tính thuế linh hoạt.
D
- Đa dạng hóa (Diversification)
Dàn trải tiền vào các khoản đầu tư khác nhau để một khoản lỗ ít có khả năng làm tổn hại cả danh mục.
- Đạo luật Cơ hội Tín dụng Bình đẳng (Equal Credit Opportunity Act, ECOA)
Luật liên bang cấm phân biệt đối xử trong tín dụng dựa trên chủng tộc, màu da, tôn giáo, nguồn gốc quốc gia, giới tính, tình trạng hôn nhân, tuổi và thu nhập từ trợ cấp công.
- Điểm giảm lãi suất (Discount points)
Khoản phí trả khi đóng giao dịch để giảm lãi suất khoản vay mua nhà; một điểm bằng 1% số tiền vay.
- Điểm tín dụng (Credit score)
Con số ba chữ số, thường từ 300 đến 850, ước tính khả năng quý vị trả đúng hạn tiền đã vay.
- Điều chỉnh theo chi phí sinh hoạt (Cost-of-living adjustment, COLA)
Mức tăng hằng năm của phúc lợi An sinh Xã hội và SSI để theo kịp lạm phát; năm 2026 là 2.8%.
- Doanh nghiệp cá nhân (Sole proprietorship)
Hình thức doanh nghiệp đơn giản nhất: một người sở hữu doanh nghiệp, không có pháp nhân riêng, và khai lợi nhuận trên tờ khai thuế của chính mình.
- Đóng băng tín dụng (Credit freeze)
Khóa miễn phí báo cáo tín dụng của quý vị, ngăn hầu hết bên cho vay mới xem được, khiến việc mở tài khoản mạo danh khó hơn.
- Đóng góp bổ sung (Catch-up contribution)
Khoản tiết kiệm hưu trí thêm dành cho người từ 50 tuổi trở lên, vượt các giới hạn thông thường; năm 2026 là $8,000 trong 401(k) và $1,100 trong IRA.
- Đóng góp tương ứng của chủ lao động (Employer match)
Tiền chủ lao động thêm vào tài khoản hưu trí tại nơi làm việc của quý vị, dựa trên số tiền quý vị đóng.
F
- FBAR (Báo cáo tài khoản ngân hàng và tài chính nước ngoài)
Báo cáo hằng năm, Form 114 của FinCEN, bắt buộc khi người Mỹ có các tài khoản nước ngoài tổng cộng hơn $10,000 vào bất kỳ thời điểm nào trong năm.
- FICA (Thuế An sinh Xã hội và Medicare)
Thuế lương cho An sinh Xã hội và Medicare: người lao động đóng 7.65% tiền lương và chủ lao động đóng tương ứng.
- FUTA (Thuế thất nghiệp liên bang)
Thuế liên bang do chủ lao động đóng, không phải người lao động, 6.0% trên $7,000 đầu tiên tiền lương mỗi người, thường được giảm còn 0.6% nhờ tín dụng tiểu bang.
G
- Gia hạn khai thuế (Tax extension)
Thêm thời gian để nộp tờ khai thuế liên bang, thường đến 15 tháng Mười, được cấp bằng Form 4868; không cho thêm thời gian để trả thuế.
- Giá trị tài sản ròng (Net worth)
Những gì quý vị sở hữu trừ những gì quý vị nợ: tài sản của quý vị, như tiền tiết kiệm, nhà và tài khoản hưu trí, trừ các khoản nợ.
- Giá vốn (Cost basis)
Số tiền quý vị đã trả cho một khoản đầu tư hoặc tài sản, cộng một số chi phí, dùng để tính lãi hoặc lỗ khi bán.
- Gộp nợ (Debt consolidation)
Gộp nhiều khoản nợ thành một khoản vay hoặc thẻ mới, lý tưởng là với lãi suất thấp hơn hoặc một khoản trả duy nhất dễ quản lý hơn.
- Gửi tiền trực tiếp (Direct deposit)
Khoản thanh toán điện tử chuyển tiền như lương, tiền hoàn thuế hoặc phúc lợi thẳng vào tài khoản ngân hàng của quý vị.
- Gửi tiền về nước (Remittance transfer)
Tiền gửi điện tử từ người ở Mỹ cho một người hoặc doanh nghiệp ở nước khác, qua ngân hàng, hợp tác xã tín dụng hoặc công ty chuyển tiền.
H
- Hạn mức tín dụng vốn chủ sở hữu nhà (Home equity line of credit, HELOC)
Hạn mức tín dụng quay vòng được bảo đảm bằng căn nhà của quý vị, có thể rút khi cần đến một giới hạn, thường với lãi suất thả nổi.
- Hiệp định thuế (Tax treaty)
Thỏa thuận giữa Mỹ và một quốc gia khác có thể giảm hoặc miễn thuế Mỹ trên một số khoản thu nhập của cư dân nước đó.
- Hoàn thuế (Tax refund)
Tiền IRS hoặc tiểu bang gửi lại khi quý vị đã trả thuế trong năm nhiều hơn số phải nợ, hoặc có tín dụng được hoàn lại.
- Hợp đồng niên kim (Annuity)
Hợp đồng với công ty bảo hiểm biến tiền thành một dòng thanh toán định kỳ, bắt đầu ngay hoặc về sau, đôi khi trả suốt đời.
- Hợp tác xã tín dụng (Credit union)
Hợp tác xã tài chính phi lợi nhuận do các thành viên làm chủ, cung cấp tài khoản, khoản vay và thẻ, thường với phí thấp hơn.
I
- IRA truyền thống (Traditional IRA)
Tài khoản hưu trí cá nhân có thể được khấu trừ thuế khi đóng góp và phần tăng trưởng được hoãn thuế đến khi quý vị rút; giới hạn năm 2026 là $7,500.
- IRMAA (Khoản điều chỉnh hằng tháng theo thu nhập)
Khoản phụ thu cộng vào phí Medicare Phần B và Phần D cho người có thu nhập cao hơn, dựa trên tờ khai thuế của hai năm trước.
- ITIN (Mã số nhận dạng người nộp thuế cá nhân)
Mã số thuế chín chữ số của IRS cho những người phải khai hoặc được ghi tên trên tờ khai thuế Mỹ nhưng không thể có số An sinh Xã hội.
K
- Kế hoạch hưu trí 401(k) (401(k) plan)
Kế hoạch tiết kiệm hưu trí tại nơi làm việc, cho phép người lao động để dành một phần mỗi kỳ lương, thường kèm tiền đóng góp tương ứng của chủ; mức tối đa năm 2026 là $24,500.
- Khấu hao (Depreciation)
Dàn trải chi phí tài sản kinh doanh, như thiết bị, xe cộ hoặc tòa nhà, trong nhiều năm dưới dạng khoản khấu trừ thuế.
- Khấu trừ chi phí kinh doanh (Business expense deduction)
Các chi phí điều hành doanh nghiệp vừa thông thường vừa cần thiết có thể được trừ khỏi thu nhập kinh doanh, làm giảm phần lợi nhuận bị đánh thuế.
- Khấu trừ chi tiết (Itemized deductions)
Các khoản chi cụ thể quý vị có thể liệt kê trên Schedule A, như lãi vay nhà, thuế tiểu bang và địa phương và từ thiện, thay cho khấu trừ tiêu chuẩn.
- Khấu trừ dự phòng (Backup withholding)
Thuế thu nhập liên bang mà bên trả tiền phải khấu trừ ở mức 24% từ một số khoản trả, ví dụ khi quý vị không cung cấp đúng mã số nhận dạng người nộp thuế.
- Khấu trừ SALT (SALT deduction)
Khoản khấu trừ chi tiết cho thuế tiểu bang và địa phương, như thuế thu nhập hoặc thuế bán hàng và thuế bất động sản, bị giới hạn ở mức $40,400 cho năm 2026.
- Khấu trừ theo Mục 179 (Section 179 deduction)
Quy định thuế cho phép doanh nghiệp khấu trừ chi phí thiết bị đủ điều kiện ngay trong năm bắt đầu đưa vào sử dụng thay vì chia ra nhiều năm.
- Khấu trừ thu nhập kinh doanh đủ điều kiện (Qualified business income, QBI deduction) Qualified business income (QBI) deduction
Khoản khấu trừ liên bang cho phép nhiều chủ doanh nghiệp cá nhân và doanh nghiệp chuyển thu nhập (pass-through) khấu trừ đến 20% thu nhập kinh doanh đủ điều kiện.
- Khấu trừ thuế tại nguồn (Withholding)
Thuế chủ lao động trừ từ mỗi kỳ lương và gửi cho chính phủ thay quý vị.
- Khấu trừ tiền boa đủ điều kiện (Qualified tips deduction)
Khoản khấu trừ tối đa $25,000 mỗi năm cho các năm 2025 đến 2028 đối với tiền boa kiếm được trong các công việc mà việc boa là thông lệ.
- Khấu trừ tiêu chuẩn (Standard deduction)
Số tiền cố định quý vị có thể trừ khỏi thu nhập thay vì liệt kê từng khoản khấu trừ; năm 2026 là $16,100 cho người khai riêng lẻ.
- Khấu trừ văn phòng tại nhà (Home office deduction)
Người tự kinh doanh có thể khấu trừ một phần chi phí nhà ở nếu dùng một phần căn nhà thường xuyên và chỉ cho công việc, hoặc $5 mỗi foot vuông, tối đa 300 foot vuông.
- Khiếu nại lỗi hóa đơn thẻ tín dụng (Credit card billing error dispute)
Quyền theo luật liên bang để phản đối một khoản tính sai trên sao kê thẻ tín dụng, bằng văn bản, trong vòng 60 ngày kể từ sao kê.
- Khoản rút tối thiểu bắt buộc (Required minimum distribution, RMD)
Số tiền tối thiểu quý vị phải rút mỗi năm từ hầu hết tài khoản hưu trí khi đến một độ tuổi nhất định, hiện là 73.
- Khoản trả tối thiểu (Minimum payment)
Số tiền nhỏ nhất quý vị phải trả cho thẻ tín dụng trước ngày đến hạn để tránh phí trả trễ và giữ tài khoản ở tình trạng tốt.
- Khoản vay cá nhân (Personal loan)
Khoản vay trả góp, thường không có tài sản bảo đảm, quý vị trả bằng các kỳ cố định hằng tháng trong một thời hạn nhất định, thường hai đến bảy năm.
- Khoản vay FHA (FHA loan)
Khoản vay mua nhà được Cơ quan Nhà ở Liên bang bảo hiểm, cho phép đặt cọc và điểm tín dụng thấp hơn nhiều khoản vay khác.
- Khoản vay mua xe (Auto loan)
Khoản vay để mua xe được bảo đảm bằng chính chiếc xe, nên bên cho vay có thể thu hồi xe nếu quý vị không trả.
- Khoản vay payday (Payday loan)
Khoản vay nhỏ, ngắn hạn, chi phí cao, thường đến hạn vào ngày lãnh lương kế tiếp, thường kèm phí tương đương APR gần 400%.
- Khoản vay sinh viên liên bang (Federal student loans)
Khoản vay đi học đại học hoặc trường nghề từ Bộ Giáo dục Mỹ, lãi suất cố định và có các biện pháp bảo vệ mà khoản vay tư nhân có thể không có.
- Khoản vay thế chấp lãi suất cố định (Fixed-rate mortgage)
Khoản vay mua nhà có lãi suất, và tiền gốc cộng lãi phải trả, không đổi trong suốt thời hạn, thường là 15 hoặc 30 năm.
- Khoản vay thế chấp lãi suất điều chỉnh (Adjustable-rate mortgage, ARM)
Khoản vay mua nhà có lãi suất cố định trong giai đoạn đầu, sau đó thay đổi theo định kỳ dựa trên một chỉ số thị trường.
- Khoản vay thông thường (Conventional loan)
Khoản vay mua nhà không được cơ quan liên bang bảo hiểm hoặc bảo lãnh; nhiều khoản theo quy tắc của Fannie Mae và Freddie Mac.
- Khoản vay VA (VA loan)
Khoản vay mua nhà cho cựu chiến binh, quân nhân và một số vợ hoặc chồng còn sống đủ điều kiện, được Bộ Cựu chiến binh (VA) bảo lãnh.
- Kinh tế việc làm tự do (Gig economy)
Công việc kiếm tiền qua ứng dụng và trang web, như chở khách, giao hàng, làm tự do hoặc bán hàng trên mạng; thu nhập này phải chịu thuế kể cả khi không có biểu mẫu thuế.
L
- Lãi kép (Compound interest)
Tiền lãi sinh ra trên cả số tiền gốc ban đầu lẫn phần lãi đã có, nên mức tăng nhanh dần theo thời gian.
- Lãi suất (Interest rate)
Tỷ lệ phần trăm mà bên cho vay tính quý vị mỗi năm khi vay tiền, hoặc ngân hàng trả quý vị khi quý vị gửi tiền.
- Lãi suất phần trăm hằng năm (Annual percentage rate, APR)
Chi phí vay mượn hằng năm, gồm lãi suất và một số khoản phí, thể hiện bằng phần trăm để so sánh các khoản vay.
- Lạm phát (Inflation)
Sự tăng chung của giá cả theo thời gian, nghĩa là mỗi đô la mua được ít hơn trước một chút.
- Lợi suất phần trăm hằng năm (Annual percentage yield, APY)
Mức lãi suất hằng năm mà tài khoản tiền gửi sinh lời, đã tính cả lãi nhập vốn, giúp so sánh công bằng giữa các tài khoản tiết kiệm và chứng chỉ tiền gửi.
- Lừa đảo mạo danh (Imposter scams)
Các vụ lừa đảo trong đó kẻ gian giả làm cơ quan chính phủ, doanh nghiệp, người thân hoặc người yêu để lấy tiền hoặc thông tin của quý vị.
- Lương hưu (Pension, kế hoạch phúc lợi xác định)
Kế hoạch hưu trí trả thu nhập hằng tháng cố định suốt đời, dựa trên công thức dùng mức lương và số năm làm việc của quý vị.
- Lương tối thiểu (Minimum wage)
Mức lương theo giờ thấp nhất luật cho phép; mức liên bang là $7.25, và nhiều tiểu bang và thành phố đặt mức cao hơn.
M
- Mã số nhận dạng chủ lao động (Employer identification number, EIN)
Số chín chữ số do IRS cấp cho doanh nghiệp và các tổ chức khác để khai thuế, miễn phí.
- Mẫu 1040 (Form 1040)
Tờ khai thuế thu nhập cá nhân chính của Mỹ mà hầu hết cư dân nộp mỗi năm để khai thu nhập, khấu trừ, tín dụng và thuế.
- Mẫu 1042-S (Form 1042-S)
Biểu mẫu IRS mà bên trả tiền ở Mỹ gửi cho người nước ngoài, cho biết thu nhập từ nguồn Mỹ đã trả và số thuế Mỹ đã khấu trừ trong năm.
- Mẫu 1099-K (Form 1099-K)
Biểu mẫu báo các khoản thanh toán quý vị nhận qua bộ xử lý thẻ, ứng dụng thanh toán hoặc sàn thương mại điện tử cho hàng hóa và dịch vụ.
- Mẫu 1099-NEC (Form 1099-NEC)
Biểu mẫu doanh nghiệp dùng để báo các khoản trả cho nhà thầu độc lập; với khoản trả năm 2026 ngưỡng nói chung là $2,000.
- Mẫu W-2 (Form W-2)
Bản kê tiền lương và thuế hằng năm mà chủ lao động gửi cho quý vị và chính phủ, cho biết tiền lương và thuế đã khấu trừ.
- Mẫu W-4 (Form W-4)
Biểu mẫu IRS quý vị đưa cho chủ lao động để cho biết cần khấu trừ bao nhiêu thuế thu nhập liên bang từ lương.
- Mẫu W-8BEN (Form W-8BEN)
Biểu mẫu IRS mà người không phải công dân hay cư dân Mỹ đưa cho bên trả tiền ở Mỹ để xác nhận mình là người nước ngoài và, khi hiệp định thuế cho phép, xin áp dụng mức khấu trừ thấp hơn.
- Mẫu W-9 (Form W-9)
Biểu mẫu IRS mà người Mỹ đưa cho doanh nghiệp trả tiền cho mình, để doanh nghiệp có đúng mã số nhận dạng người nộp thuế khi báo cáo các khoản đã trả.
- Medicaid
Chương trình bảo hiểm sức khỏe cho người có thu nhập hạn chế, do từng tiểu bang vận hành với kinh phí và quy định của liên bang.
- Medicare
Bảo hiểm sức khỏe liên bang cho người từ 65 tuổi trở lên, và cho một số người trẻ hơn bị khuyết tật hoặc mắc một số bệnh.
- Mua trước trả sau (Buy now, pay later, BNPL)
Khoản vay ngắn hạn ngay lúc thanh toán, chia một giao dịch mua thành vài kỳ trả, thường là bốn kỳ trong sáu tuần.
- Mức chi trả tối đa từ tiền túi (Out-of-pocket maximum)
Số tiền nhiều nhất quý vị phải trả cho dịch vụ y tế trong mạng lưới được bảo hiểm trong một năm của gói; sau đó gói trả 100% chi phí được bảo hiểm.
- Mức khấu trừ bảo hiểm (Deductible)
Số tiền quý vị tự trả cho dịch vụ được bảo hiểm hoặc một yêu cầu bồi thường trước khi bảo hiểm bắt đầu chi trả.
- Mức miễn thuế quà tặng hằng năm (Annual gift tax exclusion)
Số tiền quý vị có thể tặng mỗi người trong một năm mà không phải nộp tờ khai thuế quà tặng; năm 2026 là $19,000 cho mỗi người nhận.
- Mức phí theo dặm tiêu chuẩn (Standard mileage rate)
Mức của IRS tính theo mỗi dặm để khấu trừ chi phí lái xe cá nhân cho công việc kinh doanh; là 72.5 cent đến hết tháng Sáu năm 2026 và 76 cent từ ngày 1 tháng Bảy năm 2026.
N
- Ngân sách (Budget)
Kế hoạch dùng thu nhập mỗi tháng, liệt kê tiền vào và tiền ra.
- Người đòi nợ (Debt collector)
Cá nhân hoặc công ty đòi các khoản nợ nợ cho người khác; luật liên bang giới hạn cách thức và thời điểm họ liên lạc với quý vị.
- Người đồng ký tên vay (Cosigner)
Người cùng ký khoản vay với người vay và hoàn toàn chịu trách nhiệm trả nợ nếu người vay không trả.
- Người dùng được ủy quyền (Authorized user)
Người được phép dùng tài khoản thẻ tín dụng của người khác nhưng không chịu trách nhiệm pháp lý về việc trả nợ.
- Người nước ngoài không cư trú (Nonresident alien)
Về thuế Mỹ, là người không phải công dân Mỹ và không đạt tiêu chí thẻ xanh hay tiêu chí hiện diện đáng kể; chỉ bị đánh thuế trên thu nhập từ nguồn Mỹ.
- Người phụ thuộc (Dependent)
Trẻ em hoặc người thân đủ điều kiện mà quý vị nuôi dưỡng và có thể khai trên tờ khai thuế của mình, có thể mở ra các tín dụng và tình trạng khai thuế tốt hơn.
- Nhà thầu độc lập (Independent contractor)
Người lao động tự kinh doanh tự kiểm soát cách thực hiện công việc và được trả không khấu trừ thuế, khác với nhân viên.
P
- Phạt rút tiền sớm (Early withdrawal penalty, thuế phụ trội 10%)
Thuế phụ trội 10% đánh trên hầu hết các khoản rút từ tài khoản hưu trí trước tuổi 59 rưỡi, ngoài thuế thu nhập thông thường.
- Phí bảo hiểm (Premium)
Số tiền quý vị trả, thường hằng tháng, để giữ hợp đồng bảo hiểm có hiệu lực, dù quý vị có dùng hay không.
- Phí bảo hiểm Medicare Phần B (Medicare Part B premium)
Số tiền hằng tháng hầu hết mọi người trả cho bảo hiểm y tế Medicare; phí tiêu chuẩn năm 2026 là $202.90.
- Phí thấu chi (Overdraft fee)
Khoản phí ngân hàng tính khi họ chi trả một giao dịch dù tài khoản của quý vị không đủ tiền.
- Phiếu chuyển tiền (Money order)
Phiếu thanh toán giấy trả trước quý vị mua bằng tiền mặt hoặc thẻ ghi nợ, dùng như chi phiếu khi quý vị không có tài khoản checking.
- Phụ lục C (Schedule C)
Biểu mẫu đính kèm Form 1040, nơi chủ doanh nghiệp cá nhân, người làm tự do và nhiều nhà sáng tạo khai thu nhập và chi phí kinh doanh để tính lời hoặc lỗ.
Q
- Quảng cáo tự nhiên (Native advertising)
Nội dung trả phí được làm cho giống các bài viết, video hoặc bài đăng xung quanh; FTC nói rằng người xem phải nhận ra được đó là quảng cáo.
- Quỹ chỉ số (Index fund)
Quỹ tương hỗ hoặc ETF cố gắng sao chép kết quả của một chỉ số thị trường bằng cách nắm giữ cùng các khoản đầu tư.
- Quỹ hoán đổi danh mục (Exchange-traded fund, ETF)
Quỹ nắm giữ một rổ các khoản đầu tư, giống quỹ tương hỗ, nhưng được giao dịch trên sàn suốt ngày như cổ phiếu.
- Quỹ khẩn cấp (Emergency fund)
Tiền để dành cho các chi phí bất ngờ như sửa xe, hóa đơn y tế hoặc mất việc, giữ ở nơi dễ lấy.
- Quỹ tương hỗ (Mutual fund)
Quỹ gom tiền từ nhiều nhà đầu tư để mua một hỗn hợp cổ phiếu, trái phiếu hoặc tài sản khác, do một công ty chuyên nghiệp quản lý.
- Quyền hủy khoản vay (Right of rescission)
Quyền liên bang để hủy một số khoản vay được bảo đảm bằng nhà chính của quý vị, như tái tài trợ với bên cho vay mới hoặc HELOC, trong vòng ba ngày làm việc.
R
- Roth IRA
Tài khoản hưu trí cá nhân được nạp bằng tiền đã nộp thuế, trong đó các khoản rút đủ điều kiện, kể cả phần tăng trưởng, không chịu thuế.
S
- Số An sinh Xã hội (Social Security number, SSN)
Số chín chữ số do Cơ quan An sinh Xã hội cấp, dùng để theo dõi thu nhập tính phúc lợi và để nhận dạng người khi khai thuế.
- Số routing (Routing number)
Mã chín chữ số xác định ngân hàng hoặc hợp tác xã tín dụng của quý vị cho direct deposit, chuyển khoản điện tử và chi phiếu.
- Sử dụng hợp lý (Fair use)
Học thuyết pháp lý của Mỹ cho phép dùng có giới hạn tài liệu có bản quyền mà không cần xin phép trong một số trường hợp, như bình luận, phê bình hoặc giảng dạy.
T
- Tài khoản chi tiêu linh hoạt (Flexible spending account, FSA)
Tài khoản của chủ lao động để quý vị dành một phần lương trước thuế cho chi phí y tế hoặc chăm sóc người phụ thuộc; giới hạn FSA sức khỏe năm 2026 là $3,400.
- Tài khoản ký quỹ (Escrow account)
Tài khoản mà bên phục vụ khoản vay mua nhà dùng để thu một phần mỗi kỳ trả và trả thuế bất động sản cùng bảo hiểm nhà cho quý vị.
- Tài khoản thanh toán (Checking account)
Tài khoản ngân hàng hoặc hợp tác xã tín dụng cho tiền dùng hằng ngày: lương vào, hóa đơn, mua thẻ và chuyển khoản đi ra.
- Tài khoản tiết kiệm (Savings account)
Tài khoản tiền gửi cho số tiền quý vị định giữ, trả lãi và thường cho phép ít lần rút hơn tài khoản checking.
- Tài khoản tiết kiệm y tế (Health savings account, HSA)
Tài khoản được ưu đãi thuế cho chi phí y tế, dành cho người có gói sức khỏe khấu trừ cao đủ điều kiện; giới hạn 2026 là $4,400 cho một người và $8,750 cho gia đình.
- Tái tài trợ khoản vay (Refinancing)
Thay một khoản vay hiện có bằng khoản vay mới, thường để có lãi suất thấp hơn, đổi thời hạn hoặc rút tiền mặt từ vốn chủ sở hữu nhà.
- Thẻ ghi nợ (Debit card)
Thẻ gắn với tài khoản checking, trừ tiền trực tiếp từ số dư của quý vị khi thanh toán hoặc rút tiền mặt.
- Thẻ tín dụng (Credit card)
Thẻ cho phép quý vị vay đến một hạn mức nhất định và trả sau; số dư chưa trả bị tính lãi.
- Thẻ tín dụng có bảo chứng (Secured credit card)
Thẻ tín dụng được bảo đảm bằng khoản tiền gửi mà quý vị nộp trước, thường dùng để xây dựng tín dụng từ đầu hoặc xây dựng lại.
- Thẻ trả trước (Prepaid card)
Thẻ quý vị nạp tiền trước rồi dùng để thanh toán; không phải thẻ tín dụng và không giúp xây dựng tín dụng.
- Thời gian ân hạn (thẻ tín dụng) (Grace period)
Khoảng thời gian giữa cuối chu kỳ hóa đơn và ngày đến hạn mà quý vị có thể trả đủ số dư mà không bị tính lãi trên các giao dịch mua.
- Thu nhập An sinh Bổ sung (Supplemental Security Income, SSI)
Khoản chi trả liên bang hằng tháng cho người có thu nhập và tài sản rất hạn chế, từ 65 tuổi trở lên, bị mù hoặc khuyết tật.
- Thu nhập chịu thuế (Taxable income)
Phần thu nhập mà thuế thu nhập liên bang thực sự được tính trên đó: AGI trừ khấu trừ tiêu chuẩn hoặc khấu trừ chi tiết.
- Thu nhập từ sở thích (Hobby income)
Tiền từ một hoạt động quý vị làm chủ yếu để giải trí chứ không nhằm kiếm lời; vẫn phải khai, nhưng khoản lỗ từ sở thích không được trừ vào thu nhập khác.
- Thu nhập từ tiền bản quyền (Royalty income)
Các khoản trả cho việc sử dụng tài sản của quý vị, như nhạc, sách hoặc video mà quý vị giữ quyền; nơi khai trên tờ khai thuế tùy thuộc quý vị có đang kinh doanh hay không.
- Thu nhập từ trao đổi hàng hóa (Bartering income)
Hàng hóa hoặc dịch vụ quý vị nhận được để đổi lấy hàng hóa hoặc dịch vụ của mình là thu nhập chịu thuế theo giá trị thị trường hợp lý, như sản phẩm miễn phí đổi lấy một bài đăng được tài trợ.
- Thuế bất động sản (Property tax)
Thuế hằng năm do chính quyền địa phương đặt ra, chủ yếu trên nhà và đất, dựa trên giá trị thẩm định của tài sản.
- Thuế di sản (Estate tax)
Thuế liên bang đánh trên việc chuyển tài sản của một người khi qua đời, chỉ áp dụng cho di sản vượt mức miễn thuế cơ bản $15,000,000 năm 2026.
- Thuế lãi từ vốn (Capital gains tax)
Thuế đánh trên khoản lời khi bán một tài sản như cổ phiếu, tiền điện tử hoặc bất động sản; tài sản giữ trên một năm được hưởng thuế suất thấp hơn.
- Thuế lương (Payroll taxes)
Các loại thuế chủ lao động khấu trừ từ tiền lương và tự đóng, gồm An sinh Xã hội, Medicare, thất nghiệp liên bang và các thuế tiểu bang.
- Thuế suất biên (Marginal tax rate)
Thuế suất trên đồng thu nhập tiếp theo của quý vị, là thuế suất của bậc cao nhất mà thu nhập chịu thuế của quý vị chạm tới.
- Thuế tiêu thụ đặc biệt khi gửi tiền về nước (Remittance transfer excise tax)
Thuế liên bang 1%, bắt đầu với các khoản chuyển sau ngày 31 tháng Mười Hai năm 2025, đánh trên chuyển tiền quốc tế trả bằng tiền mặt, money order hoặc công cụ tương tự.
- Thuế tự kinh doanh (Self-employment tax)
Thuế An sinh Xã hội và Medicare do người tự làm cho mình đóng, ở mức 15.3% trên hầu hết thu nhập ròng.
- Thuế ước tính (Estimated taxes)
Các khoản thuế nộp theo quý của những người có thu nhập không bị khấu trừ tại nguồn, như thu nhập tự kinh doanh, cho thuê hoặc đầu tư.
- Thuê xe dài hạn (Car lease)
Thuê xe dài hạn trong một thời gian và giới hạn số dặm nhất định, sau đó quý vị trả xe hoặc mua lại.
- Tịch thu nhà thế chấp (Foreclosure)
Thủ tục pháp lý bên cho vay dùng để lấy và bán căn nhà sau khi người vay chậm trả khoản vay nhà quá lâu.
- Tiền đặt cọc mua nhà/xe (Down payment)
Phần giá nhà hoặc xe quý vị trả trước bằng tiền mặt; phần còn lại thường được vay.
- Tiền gốc (Principal)
Số tiền quý vị đã vay, hoặc phần dư nợ khoản vay vẫn chưa trả, không tính tiền lãi.
- Tiền làm thêm giờ (Overtime pay)
Tiền lương thêm ít nhất một lần rưỡi mức lương thông thường cho các giờ trên 40 trong một tuần làm việc, luật liên bang yêu cầu với nhiều người lao động.
- Tín chỉ An sinh Xã hội (Social Security credits)
Đơn vị quý vị tích lũy khi đi làm và đóng thuế An sinh Xã hội; hầu hết mọi người cần 40 tín chỉ, khoảng 10 năm làm việc, để nhận phúc lợi hưu trí.
- Tín dụng hoãn nghỉ hưu (Delayed retirement credits)
Mức tăng phúc lợi hưu trí An sinh Xã hội của quý vị cho mỗi tháng quý vị chờ sau tuổi nghỉ hưu đầy đủ, đến tuổi 70.
- Tín dụng thuế (Tax credit)
Số tiền trừ trực tiếp khỏi thuế quý vị nợ; tín dụng được hoàn lại còn có thể được trả cho quý vị nếu lớn hơn thuế.
- Tín dụng thuế phí bảo hiểm (Premium tax credit)
Tín dụng thuế liên bang được hoàn lại giúp giảm chi phí hằng tháng của bảo hiểm sức khỏe mua qua Thị trường Bảo hiểm Sức khỏe (Marketplace).
- Tín dụng thuế thu nhập lao động (Earned income tax credit, EITC)
Tín dụng liên bang được hoàn lại cho người lao động có thu nhập thấp đến trung bình; năm 2026 mức tối đa là $8,231 cho gia đình có ba con trở lên.
- Tín dụng thuế trẻ em (Child tax credit)
Tín dụng liên bang tối đa $2,200 cho mỗi trẻ đủ điều kiện dưới 17 tuổi năm 2026, trong đó tối đa $1,700 được hoàn lại.
- Tình trạng khai thuế (Filing status)
Loại mà quý vị dùng để nộp tờ khai thuế, như độc thân hoặc vợ chồng khai chung, quyết định bậc thuế và mức khấu trừ tiêu chuẩn.
- Tổng thu nhập đã điều chỉnh (Adjusted gross income, AGI)
Tổng thu nhập trong năm của quý vị trừ một số khoản điều chỉnh, như đóng góp vào IRA truyền thống hoặc lãi vay sinh viên.
- Tra cứu tín dụng chính thức (Hard inquiry)
Việc kiểm tra báo cáo tín dụng của quý vị khi quý vị xin tín dụng mới; có thể làm giảm điểm một chút trong thời gian ngắn.
- Trả dần theo lịch (Amortization)
Trả hết khoản vay bằng các kỳ trả đều nhau, trong đó phần lãi được trả trước và phần gốc giảm dần về không.
- Trả nợ theo thu nhập (Income-driven repayment, IDR)
Các gói trả nợ sinh viên liên bang đặt tiền trả hằng tháng dựa trên thu nhập và quy mô gia đình, với số dư còn lại được xóa sau nhiều năm.
- Trách nhiệm đối với chuyển khoản điện tử trái phép (Unauthorized electronic transfer liability)
Giới hạn liên bang về số tiền quý vị mất khi ai đó dùng thẻ ghi nợ hoặc tài khoản của quý vị mà không được phép, tùy theo quý vị báo nhanh đến đâu.
- Trái phiếu (Bond)
Khoản cho chính phủ hoặc công ty vay, trả lãi và hoàn lại mệnh giá khi đáo hạn, nếu bên phát hành không vỡ nợ.
- Trái phiếu I (I bond)
Trái phiếu tiết kiệm Mỹ có lãi suất kết hợp lãi suất cố định và tỷ lệ lạm phát được đặt lại mỗi sáu tháng; giới hạn là $10,000 mỗi năm cho trái phiếu điện tử.
- Trộm danh tính (Identity theft)
Khi ai đó dùng thông tin cá nhân của quý vị, như tên hoặc số An sinh Xã hội, để mở tài khoản, khai thuế hoặc nhận phúc lợi.
- Tuổi nghỉ hưu đầy đủ (Full retirement age, FRA)
Độ tuổi quý vị có thể nhận đầy đủ phúc lợi hưu trí An sinh Xã hội; là 67 đối với người sinh từ năm 1960 trở đi.
- Tỷ giá hối đoái (Exchange rate)
Giá của một loại tiền tệ tính bằng loại khác, như một đô la Mỹ đổi được bao nhiêu peso Mexico hoặc peso Philippines.
- Tỷ lệ nợ trên thu nhập (Debt-to-income ratio, DTI)
Tổng tiền trả nợ hằng tháng của quý vị chia cho tổng thu nhập hằng tháng trước thuế, được bên cho vay dùng để đánh giá khả năng chi trả khoản vay mới.
- Tỷ lệ sử dụng tín dụng (Credit utilization)
Phần trăm hạn mức thẻ tín dụng khả dụng mà quý vị đang dùng, một yếu tố quan trọng trong hầu hết điểm tín dụng.
V
- Vốn chủ sở hữu nhà (Home equity)
Phần giá trị căn nhà mà quý vị sở hữu hoàn toàn: giá trị thị trường trừ số tiền quý vị còn nợ.
X
- Xóa nợ khỏi sổ sách (Charge-off)
Khi bên cho vay ghi giảm một khoản nợ vì khó thu hồi, thường sau nhiều tháng không trả; quý vị vẫn còn nợ.