Mùa mua sắm lễ đem đến nhiều đơn hàng trên mạng hơn, nhiều tin nhắn giao hàng hơn và nhiều món hời trông quá tốt để là thật, và kẻ lừa đảo cũng lên kế hoạch cho mùa này. Hướng dẫn này tóm tắt những gì Ủy ban Thương mại Liên bang (FTC) khuyên người mua sắm: các dấu hiệu cảnh báo, cách trả tiền để có thể lấy lại tiền, và nơi báo cáo lừa đảo. Chỉ là thông tin chung, không phải tư vấn pháp lý. Thông tin được kiểm tra ngày 9 tháng 11 năm 2026.
Năm kiểu lừa đảo cần cẩn thận mùa này
| Kiểu lừa đảo | Trông như thế nào | Dấu hiệu cảnh báo |
|---|---|---|
| Tin nhắn giao hàng giả | Một tin nhắn hoặc email nói gói hàng không giao được và yêu cầu bạn bấm vào link để hẹn lại hoặc trả một khoản phí nhỏ. | Một đường link bạn không ngờ tới. Chỉ theo dõi gói hàng qua ứng dụng hoặc trang web chính thức của cửa hàng hay hãng vận chuyển. |
| Cửa hàng trực tuyến giả | Một cửa hàng bạn thấy qua quảng cáo hoặc mạng xã hội, bán những món quà được ưa chuộng với giá rất thấp. Món hàng không bao giờ đến, hoặc đến một món rẻ tiền. | Giá thấp hơn các cửa hàng khác rất nhiều, người bán bạn chưa từng nghe tên, không có đánh giá hoặc toàn lời phàn nàn. |
| Trả tiền bằng thẻ quà tặng | Có người bảo bạn trả tiền cho một thứ gì đó, hoặc để giải quyết một "vấn đề", bằng thẻ quà tặng và đọc cho họ dãy số ở mặt sau thẻ. | Bất kỳ yêu cầu nào đòi trả bằng thẻ quà tặng. Không doanh nghiệp hay cơ quan chính phủ thật nào yêu cầu như vậy. |
| Cuộc gọi hoặc tin nhắn mạo danh | Có người xưng là ngân hàng của bạn, một cửa hàng, công ty giao hàng hoặc cơ quan chính phủ và nói tài khoản hay đơn hàng của bạn có vấn đề. | Hối thúc bạn làm ngay, và đòi mã số, mật khẩu hoặc tiền. |
| Đòi chuyển khoản điện tử, ứng dụng thanh toán hoặc tiền mã hóa | Một người bán trên chợ trực tuyến yêu cầu bạn trả bằng chuyển khoản điện tử (wire transfer), ứng dụng thanh toán hoặc tiền mã hóa, thường để "giữ" một món hàng khó tìm. | Những cách trả tiền khó lấy lại. Một khi tiền đã gửi đi, rất khó đòi lại. |
Rắc rối giao hàng giả là kiểu lừa đảo qua tin nhắn được người dân báo cáo nhiều nhất cho FTC trong năm 2024, và trong năm đó người dân báo cáo đã mất $470 triệu vì lừa đảo qua tin nhắn (FTC, tháng 4 năm 2025).
Thẻ quà tặng là để làm quà, không phải để trả tiền
FTC nói rất thẳng về điều này: "Chỉ kẻ lừa đảo mới bảo bạn mua thẻ quà tặng … và đưa cho họ dãy số ở mặt sau thẻ. Dù họ nói gì đi nữa, đó là lừa đảo." Và: "Không doanh nghiệp hay cơ quan chính phủ thật nào lại bảo bạn mua thẻ quà tặng để trả tiền cho họ" (FTC). Nếu bạn đã lỡ trả cho kẻ lừa đảo bằng thẻ quà tặng, hãy liên hệ ngay công ty phát hành thẻ, báo rằng thẻ đã bị dùng trong một vụ lừa đảo, và hỏi họ có thể hoàn tiền không. Hãy giữ lại thẻ và hóa đơn.
Khi mua thẻ quà tặng để làm quà, hãy mua ở cửa hàng bạn tin tưởng, kiểm tra bao bì chưa bị mở hay mã PIN chưa bị cào, và giữ hóa đơn.
Cách mua sắm trên mạng an toàn
- Kiểm tra người bán. Tìm tên cửa hàng kèm những từ như "review" (đánh giá), "complaint" (khiếu nại) hoặc "scam" (lừa đảo) trước khi mua ở một cửa hàng bạn không biết.
- Đừng bấm vào link trong tin nhắn hay email bất ngờ, kể cả khi chúng có vẻ đến từ một công ty bạn biết. Hãy tự vào trang web hoặc ứng dụng của công ty, hoặc gọi một số điện thoại bạn biết chắc là thật.
- Trả bằng thẻ tín dụng khi có thể. Thẻ tín dụng cho bạn quyền khiếu nại khoản phí cho món hàng bạn không nhận được hoặc không đúng như mô tả.
- Cẩn thận với ứng dụng thanh toán, chuyển khoản điện tử và tiền mã hóa khi mua của người hoặc người bán bạn không quen: những khoản tiền này rất khó lấy lại.
- Giữ giấy tờ: xác nhận đơn hàng, mô tả và giá món hàng, và mọi tin nhắn trao đổi với người bán.
Các bước này theo cảnh báo mua sắm mùa lễ của FTC và lời khuyên của FTC về cách tránh lừa đảo.
Nếu đơn hàng đến trễ hoặc không bao giờ đến
Theo Mail, Internet, or Telephone Order Merchandise Rule (quy định của FTC về hàng đặt qua thư, internet hoặc điện thoại), người bán phải gửi hàng trong thời hạn họ đã nêu. Nếu không nêu thời hạn, họ phải gửi trong vòng 30 ngày. Nếu không thể gửi đúng hạn, họ phải báo cho bạn và hoặc xin bạn đồng ý cho trễ, hoặc hoàn tiền cho bạn ngay (hướng dẫn cho doanh nghiệp của FTC). Trước tiên hãy liên hệ người bán. Nếu không được, hãy khiếu nại khoản phí với công ty thẻ của bạn và giải thích chuyện đã xảy ra (FTC: khiếu nại khoản phí).
Báo cáo lừa đảo ở đâu
- ReportFraud.ftc.gov: báo cáo mọi vụ lừa đảo, kể cả khi bạn không mất tiền. Các báo cáo giúp FTC và cơ quan thực thi pháp luật phát hiện và ngăn chặn lừa đảo.
- Sao chép tin nhắn lừa đảo và chuyển tiếp đến số 7726 (SPAM). Việc này giúp nhà mạng di động của bạn phát hiện và chặn các tin nhắn tương tự (FTC).
- Nếu ai đó đã lấy được thông tin cá nhân của bạn, như số An sinh Xã hội (Social Security number), hãy vào IdentityTheft.gov để có kế hoạch khắc phục, và xem hướng dẫn đóng băng tín dụng của chúng tôi.
Câu hỏi thường gặp
Tin nhắn báo giao hàng không thành có phải là lừa đảo không?
Có thể. Hãng vận chuyển thật cũng gửi tin nhắn giao hàng, nhưng kẻ lừa đảo bắt chước chúng. Đừng bấm vào link. Hãy tự mở ứng dụng hoặc trang web của hãng vận chuyển hay cửa hàng và kiểm tra mã theo dõi ở đó.
Có người bảo tôi trả bằng thẻ quà tặng. Tôi nên làm gì?
Đừng trả. FTC nói bất kỳ ai bảo bạn trả bằng thẻ quà tặng đều là kẻ lừa đảo. Nếu bạn đã trả, hãy liên hệ ngay công ty phát hành thẻ và báo cáo vụ lừa đảo tại ReportFraud.ftc.gov.
Tại sao nên trả bằng thẻ tín dụng thay vì thẻ ghi nợ hay ứng dụng thanh toán?
Thẻ tín dụng cho bạn quyền khiếu nại: bạn có thể yêu cầu công ty thẻ xóa khoản phí cho món hàng bạn không nhận được hoặc không đúng như mô tả. Tiền gửi bằng chuyển khoản điện tử, ứng dụng thanh toán hoặc tiền mã hóa khó lấy lại hơn nhiều.
Cửa hàng trực tuyến có bao lâu để gửi đơn hàng của tôi?
Theo quy định về hàng đặt qua thư của FTC, là thời hạn người bán đã nêu, hoặc 30 ngày nếu họ không nêu thời hạn. Nếu không thể gửi đúng hạn, họ phải báo cho bạn và cho bạn lựa chọn hủy đơn để được hoàn tiền.
Báo cáo lừa đảo mua sắm trên mạng ở đâu?
Tại ReportFraud.ftc.gov. Nếu đã trả tiền, hãy báo ngay cho công ty thẻ hoặc ngân hàng của bạn, và chuyển tiếp tin nhắn lừa đảo đến số 7726.